21.02.2016 redakcja TEMIDIA 0

Niekorzystna ugoda zawarta w imieniu małoletniego – unieważnienie.

Dokonywanie czynności w imieniu dziecka zazwyczaj spoczywa na rodzicach. Niekiedy dochodzi do sytuacji, że rodzice nieświadomi możliwości jakie daje im prawo w przedmiocie dochodzenia roszczeń przed sądem, skoncentrowani głównie na leczeniu swojego dziecka godzą się na zawarcie niekorzystnej ugody z zakładem ubezpieczeń. W ugodzie często jest też zapis o zrzeczeniu się dalszych roszczeń. Niekiedy okazuje się, że ugoda jest w gruncie rzeczy niekorzystna dla dziecka, a otrzymane na jej podstawie pieniądze nie zaspakaja nawet podstawowych potrzeb finansowych poszkodowanego dziecka.

Kiedy można żądać unieważnienia niekorzystnej ugody dotyczącej roszczeń odszkodowawczych zawartej w imieniu dziecka?

Rodzice mogą unieważnić zawartą ugodę w imieniu poszkodowanego dziecka jeśli jest niekorzystna i została zawarta bez zgody sądu rodzinnego.


PRZYKŁAD

Małoletni chłopiec w wyniku błędu w sztuce lekarskiej doznał porażenia mózgowego okołoporodowego. W wyniku tego zdarzenia jest niepełnosprawny. Poszkodowany obecnie ma 10lat, nie chodzi samodzielnie, z trudem siada bez podtrzymania. W zakresie komunikacji werbalnej porozumiewa się pojedynczymi sylabami, jego rozwój intelektualny znajduje się na poziomie upośledzenia umysłowego w stopniu głębokim. Gdy Poszkodowany miał 3 lata rodzice działając w jego imieniu zawarli z zakładem ubezpieczeń ugodę na mocy, której Poszkodowany otrzymał kwotę 100.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia. Ponadto w ugodzie rodzice zrzekli się dalszych roszczeń. Tak skonstruowana ugoda jest bardzo niekorzystna dla poszkodowanego dziecka jak i samych rodziców, którzy będą musieli znaleźć środki finansowe na utrzymanie i leczenie ich chorego dziecka.

Przede wszystkim kwota 100.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia w tym wypadku jest zdecydowanie zaniżona, poszkodowanemu przysługuje znacznie większa kwota (nie mniejsza niż 500.000,00 zł). Ponadto oprócz samego zadośćuczynienia przysługują mu inne roszczenia tj.:

  1. renta z tytułu zwiększonych potrzeb  (szacunkowo 10.000,00 zł  i więcej ) obejmująca koszty leczenia, rehabilitacji, dodatkowego odżywiania, dojazdów do lekarza, konieczności opieki osoby trzeciej do końca życia Poszkodowanego
  2. zwrot dotychczas poniesionych kosztów leczenia, zakupu specjalistycznego sprzętu ,np. wózka inwalidzkiego,
  3. zwrot dotychczas poniesionych kosztów opieki sprawowanej zazwyczaj przez jednego z rodziców
  4. renta z tytułu zmniejszenia widoków na przyszłość

Reasumując w przypadku skutecznego podważenia ważności niekorzystnej ugody zawartej w imieniu małoletniego na mocy, której Poszkodowany otrzymał kwotę 100.000,00 zł, mógłby uzyskać w dalszym toku postępowania co najmniej 500.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia, zwrotu wszystkich kosztów leczenia, kwotę ok. 120.000,00 zł rocznie tytułem renty z tytułu zwiększonych potrzeb. Ponadto Poszkodowany mógłby domagać się środków na pokrycie koszty związanych z adaptacją miejsca zamieszkania do jego potrzeb.


Czy Poszkodowany ma możliwość odwrócenia tej sytuacji?

Czy Poszkodowany ma możliwość dochodzenia dalszych roszczeń w związku z krzywdą, której doznał w wyniku błędu w sztuce lekarskiej?

Niekorzystna ugoda zawarta w imieniu małoletniegoOdpowiedź na to pytanie jest twierdząca pod warunkiem, że przed zawarciem ugody rodzice nie uzyskali zgody Sądu Rodzinnego na zawarcie ugody w imieniu ich niepełnosprawnego dziecka. Jak praktyka pokazuje w ostatnich latach dosyć często dochodziło do sytuacji, gdzie ugody zawierano bez zgody Sądu Rodzinnego.

W tym  miejscu należy wskazać na brzmienie art. 101 k.r.o., zgodnie z którym „Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na wykonywanie takich czynności przez dziecko.” Pojęcie ważniejszych spraw jest pojęciem szerszym niż pojęcie spraw przekraczających zwykły zarząd zawarte w art. 101 § 3 k.r.o., jednak zgodnie z literaturą przedmiotu do ważniejszych spraw dotyczących majątku małoletniego należy zaliczyć m.in. czynności przekraczające zwykły zarząd. Do takich z kolei spraw orzecznictwo Sądu Najwyższego zalicza czynność zrzeczenia się roszczeń odszkodowawczych wobec osoby obowiązanej do naprawienia szkody, tak m.in. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 5.03.1962 r., IV CR 578/61: Zrzeczenie się roszczeń odszkodowawczych w imieniu małoletnich dzieci wobec osoby zobowiązanej do wynagrodzenia szkody należy do czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu majątku dziecka. Takiej czynności nie wolno rodzicom dokonać bez zezwolenia władzy opiekuńczej (art. 58 § 1 k.r.). Czynność taka dokonana bez zezwolenia władzy opiekuńczej jest nieważna. Podkreślenia wymaga, że miernikiem czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu jest ciężar gatunkowy dokonywanej czynności oraz szeroko pojęte dobro dziecka i ochrona jego interesów życiowych. Konsekwencją braku zezwolenia sądu opiekuńczego z art. 101 § 3 KRiO jest nieważność dokonanej czynności (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 30.04.1977 r., III CZP 73/76, OSNCP 1978/2 poz. 19).

Niekorzystna ugoda zawarta w imieniu małoletniego – podsumowanie

Rodzice Poszkodowanego przed podpisaniem ugody nie uzyskali zgody Sądu Rodzinnego na podjęcie czynności tak daleko ingerującej w sferę majątku Poszkodowanego, która w konsekwencji doprowadziła  pokrzywdzenia małoletniego przez pozbawienie go prawa do dochodzenia zadośćuczynienia oraz innych roszczeń odszkodowawczych. W związku z powyższym Poszkodowany może skutecznie podważać ważność ugody i dochodzić dalszych roszczeń od podmiotu odpowiedzialnego za jego krzywdę , które zapewne przekroczą sumarycznie kwotę 1.000 000,00 zł nie wliczając renty na przyszłość.

shares